De optimale samenstelling

Voedingsbehoeften

Onze voedingsbehoeften worden bepaald door welke voedingsstoffen we het meest nodig hebben en welke we het best kunnen verwerken. Welke voedingsstoffen dat zijn en hoeveel we daarvan nodig hebben, hangt onder andere af van onze genetica, stofwisseling, leefstijl, gezondheidstoestand, dagelijkse activiteiten, lichaamssamenstelling, lichaamsbouw en fysieke toestand (zwangerschap, herstel na het sporten, etc.) Daarnaast worden onze voedingsbehoeften ook beïnvloed door het tijdstip van de dag en ons dag-en-nachtritme.

Al deze factoren samen zorgen ervoor dat ieder van ons unieke voedingsbehoeften heeft, die bovendien constant variëren. Dit in tegenstelling tot wat algemene voedingsrichtlijnen, voedingsadviezen en diëten suggereren. Maar wat iemands individuele voedingsbehoeften ook zijn, vast staat dat ieder van ons zowel koolhydraten, eiwitten als vetten nodig heeft om van een optimale gezondheid te genieten. Dit houdt niet alleen in dat we niet ziek worden of overgewicht ontwikkelen, maar ook dat we optimaal de dag kunnen doorkomen zonder voedingsklachten of steeds aan eten te moeten denken.

Homeostase

Ons lichaam gedijt het best onder constante fysiologische omstandigheden en probeert daarom een metabool evenwicht te handhaven. Deze zogenaamde homeostase vereist een regelmatige toevoer van zowel koolhydraten, eiwitten als vetten, ook wel de macronutriënten genoemd. Dit komt doordat ons lichaam voor tal van functies van onze stofwisseling en organen, voortdurend over glucose (uit koolhydraten), aminozuren (uit eiwitten) en vetzuren (uit vetten) dient te beschikken.

Zo zijn verscheidene organen zijn voor voor hun functioneren afhankelijk van de toevoer van glucose uit koolhydraten, waaronder onze hersenen en ons bloed. In alle lichaamsweefsels worden continu cellen vernieuwd, wat weer een constante aanvoer van aminozuren uit eiwitten en vetzuren uit vetten vereist. Vetzuren vormen bovendien de belangrijkste brandstof in rust, wat eveneens een bepaald niveau in het bloed vereist. Overigens spelen alle drie de macronutriënten een rol in alle drie de functies van voeding: energie leveren, de onderhoud van cellen en de bescherming tegen ziekte.

De optimale samenstelling

Iedere maaltijd die we eten dient daarom zowel koolhydraten als eiwitten en vetten te bevatten. Is dat niet het geval of bevat de maaltijd te weinig van een van de drie voedingsstoffen, dan zal de maaltijd ons niet verzadigen, niet langdurig van energie voorzien en mogelijk tot spijsverteringsklachten leiden. Enerzijds betekent dit dat een ongunstig samengestelde maaltijd voor veel problemen tegelijk kan zorgen, maar anderzijds dus ook dat de optimale maaltijdsamenstelling deze allemaal voorkomt. Het optimaal samenstellen van onze maaltijden heeft dan ook verreweg het meeste effect op de kwaliteit van onze voeding.

Iemands optimale maaltijdsamenstelling is afhankelijk van de eerdergenoemde factoren en varieert dus per individu en per situatie. Als je net intensief gesport hebt is die anders dan dat je de hele dag op kantoor hebt gezeten. Je weet dat een maaltijd optimaal is samengesteld als je daarna tot vlak voor de volgende maaltijd geen behoefte aan eten hebt, over voldoende energie beschikt en geen last van je spijsvertering krijgt. Dit vraagt om verschillende soorten voedingsmiddelen want niet elk voedingsmiddelen bevat alle drie de soorten voedingsstoffen.

Drie soorten voedingsbronnen

Van nature bevatten voedingmiddelen relatief veel koolhydraten, relatief veel eiwitten en vetten samen, of weinig van alle drie maar relatief veel vezels (wat eigenlijk ook koolhydraten zijn) en water. Het zijn deze drie soorten natuurlijke voedingsbronnen waarop ons lichaam is geëvolueerd. Er bestaan maar weinig natuurlijke voedingsmiddelen die veel van alle drie de voedingsstoffen bevatten en voedingsmiddelen met alleen koolhydraten en vetten komen in het geheel niet voor.

Om een maaltijd optimaal samen te kunnen stellen hebben we daarom drie soorten natuurlijke voedingsmiddelen nodig, namelijk koolhydraatbronnen, eiwit- en vetbronnen, en vezelbronnen. De combinatie van de drie zorgt voor een goede, klachtenvrije verzadiging, energieverdeling en spijsvertering. Daarnaast levert het tegelijkertijd zowel brandstoffen, bouwstoffen als beschermende stoffen. Door in al onze maaltijden een koolhydraatbron, een eiwit- en vetbron en een vezelbron op te nemen, zorgen we ervoor dat ons lichaam de hele dag door overal over kan beschikken.

De universele maaltijdformule

Het is dan ook geen toeval dat sinds jaar en dag overal ter wereld maaltijden volgens deze ‘geheime’ universele maaltijdformule worden samengesteld. Waarschijnlijk heb je er nooit bij stilgestaan, maar elk ontbijt, elke lunch en elk diner dat je eet, is steeds uit dezelfde drie soorten voedingsbronnen opgebouwd. Dit geldt ook voor alle kant-en-klaarmaaltijden in de supermarkt of als je ergens gaat uit eten.

Als je als ontbijt yoghurt met muesli en fruit neemt, vormen de yoghurt en eventuele noten in de muesli de eiwit- en vetbron, de granen in de muesli de koolhydraatbron en het fruit de vezelbron. Als je als lunch een salade neemt, leveren de sla en andere groenten de vezels, worden de eiwitten en vetten geleverd door kaas, vis, vlees, ei, noten, olijven en dergelijke, en leveren brood, (zoete) aardappel, pompoen, pasta, croutons en dergelijke de koolhydraatbron. Dit zie je dan ook terug in maaltijdsalades. Als je bij het avondeten kip eet, dan neem je daar traditioneel altijd rijst, aardappel, couscous, cassave, pasta of een andere koolhydraatbron en wat groenten bij. Dit zijn slechts een paar voorbeelden, maar zo zijn er talloze te vinden.

Voedingsbronnen

Voedingsmiddelen die relatief veel van een voedingsstof bevatten, kunnen een bron van die voedingsstof worden genoemd…

Koolhydraten

Koolhydraten zijn de meest voorkomende organische verbindingen op aarde en bevinden zich in… 

Eiwitten en vetten

In verreweg de meeste gevallen zal een voedingsmiddel met veel eiwitten ook veel vetten bevatten en omgekeerd…

Je optimale voedingspatroon?

Iedereen heeft een ander lichaam, een andere leefstijl en dus andere voedingsbehoeften. Er bestaat geen one-size-fits-all dieet. Jij hebt een uniek voedingspatroon nodig. Laat de Voedingsexpert jou helpen om die te ontdekken.