hamburger, snack, burger-494706.jpg

Gezonde voeding kun je niet eten

De vraag die er het meest toe doet als het om voeding gaat, is simpel: wat is gezond? Zo ook het antwoord, want in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum staat ‘welke producten goed zijn voor je gezondheid’. Daar is niet iedereen het mee eens, maar dat is niet de reden waarom dit antwoord onjuist is.

De Schijf van Vijf is gebaseerd op het adviesrapport Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad uit 2015. Daarin staat waarom de voedingsmiddelen in de Schijf gezond zijn: ‘omdat ze vermoedelijk geen verband houden met het ontstaan van de meest voorkomende chronische ziekten.’ Dat is niet erg overtuigend. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is gezondheid een toestand van compleet lichamelijk, mentaal en sociaal welzijn. Dat is veel meer dan het uitblijven van een aantal chronische ziekten op de lange termijn. Onze voeding is gezond als we daar optimaal op functioneren. Dat lukt niet als we volgens de Schijf van Vijf eten, om een heel belangrijke reden.

Voedsel is wat we eten, voeding is wat daarmee in ons lichaam gebeurt. De Schijf van Vijf houdt geen rekening met dit belangrijke onderscheid. Er bestaat namelijk helemaal geen voedsel dat altijd en bij iedereen voor gezonde voeding zorgt. Of iets gezond is hangt af van iemands unieke voedingsbehoeften. Deze worden bepaald door de genetica, stofwisseling, spijsvertering, lichaamsbouw, lichaamssamenstelling, leefstijl en fysieke toestand van de persoon. Daarom kun je volgens de richtlijnen gezond eten maar je verre van optimaal voelen, toch aankomen of klachten ontwikkelen.

Toch vertelt het Voedingscentrum wat en hoeveel je het best per dag kunt eten. Je hoeft op de site alleen maar je gender en je leeftijd in te vullen en jouw aanbevolen Schijf van Vijf hoeveelheden rollen eruit. Het gevolg is dat nog zo’n 150.000 anderen hetzelfde advies krijgen. Dit terwijl twee mensen van hetzelfde gender en dezelfde leeftijd totaal andere voedingsbehoeften kunnen hebben. Ironisch genoeg noemt het Voedingscentrum dit ‘adviezen op maat’. Voor wát je het best kunt eten geldt het andere uiterste: ‘De vakken van de Schijf van Vijf zijn op oneindig veel manieren in te vullen, afhankelijk van ieders behoefte en smaak’, aldus het Voedingscentrum. Maar dat is het hem nou juist: hoe weet je we wat voor jóu gezond is?

De Schijf van Vijf zet mensen op een verkeerd spoor. Het suggereert dat gezonde voeding voedsel is en dat je dat dus kunt eten. Het Voedingscentrum kan beter uitleggen waaraan je gezonde voeding kunt herkennen. Zo heb je als je gezond eet niet steeds honger of trek, zak je niet in na het eten en ontwikkel je geen spijsverteringsklachten. Je eet wat jou goed voedt en bij jouw lichaam past. Om dit te bereiken heb je in ieder geval drie soorten natuurlijke voedingsmiddelen nodig: bronnen van koolhydraten, bronnen van eiwitten en vetten, en bronnen van vezels (feitelijk moeilijk of niet verteerbare koolhydraten). Dit is ook waar de vakken van de Schijf vandaan komen maar helaas wordt dat nergens uitgelegd.

De Schijf bevat weliswaar vijf en niet drie vakken, maar dat komt doordat water, thee en koffie ook zijn opgenomen en doordat olieën en vetten onnodig in een apart vak worden vermeld. Deze laatste worden immers uit natuurlijke eiwit- en vetbronnen gewonnen. Overigens staan er in het vak met de eiwitbronnen tegenwoordig ook peulvruchten (in de vorige versie van de Schijf was dat niet zo). Die bevatten echter ruim twee keer zoveel koolhydraten als eiwitten en horen dus thuis in het vak met de koolhydraatbronnen. Vermoedelijk wilde het Voedingscentrum voor veganisten een extra plantaardige eiwitbron vermelden omdat er daar niet veel van bestaan.

De huidige voedingsrichtlijnen zijn veel te generalistisch. Ze houden geen rekening met individuele voedingsbehoeften terwijl juist die bepalen of iets gezond is. Daarom hierbij het enige juiste voedingsadvies: zorg ervoor dat iedere maaltijd een natuurlijke koolhydraatbron, eiwit- en vetbron en vezelbron bevat. Kies de soorten en hoeveelheden van deze voedingsmiddelen zodanig dat de maaltijd jou tot kort voor de volgende verzadigt, van energie voorziet en geen spijsverteringsklachten oplevert. Gezonder dan dat kun je niet eten.

Je optimale voedingspatroon?

Iedereen heeft een ander lichaam, een andere leefstijl en dus andere voedingsbehoeften. Er bestaat geen one-size-fits-all dieet. Jij hebt een uniek voedingspatroon nodig. Laat de Voedingsexpert jou helpen om die te ontdekken.